Jak i czym karmić szczeniaka?
czym i jak karmić szczeniaka

Czy optymalna dieta dla 6-miesięcznego szczeniaka jest taka sama, jak dla psa 6-letniego? Zapewne zgodzisz się, że niekoniecznie. A czy 12-miesięczny owczarek niemiecki powinien jeść to samo, co 12-miesięczny cocker spaniel? Tu już odpowiedź jest nieco mniej oczywista, a błędne karmienie szczeniaka może mieć przykre konsekwencje dla jego rozwoju.

W swojej pracy widziałem, niestety, wiele przykrych i poważnych konsekwencji błędów dietetycznych. Wiele z nich związane było właśnie z etapem szczenięcym oraz niewłaściwym rozpoznaniem – lub po prostu zignorowaniem – okresu w karmieniu, w którym pies powinien przejść z trybu „szczenięcego” na tryb dorosły.

Potrzeby żywieniowe psów rosnących – karmienie szczeniaka

Szczeniak to plac gorączkowej budowy i wulkan energii w jednym. W związku z rozwojem, potrzebuje odpowiedniej ilości budulca (m.in. białka, wapnia i fosforu) umożliwiających szybki, równomierny wzrost i przyrost masy.

Jednocześnie potrzebuje obfitych dawek energii (pochodzącej głównie z tłuszczów), aby móc ciągnąć Cię za nogawkę. Nic więc dziwnego, że szczeniak to chodzący żołądek: kilkumiesięczny, 10-kilogramowy maluch potrafi zjeść objętościowo tyle samo pokarmu, co jego 20-kilogramowy wujek.

Jego pierwszym pokarmem jest mleko matki, zawierające ok. 9% tłuszczu i 8% białka. To bardzo dużo, biorąc pod uwagę, że mleko jest zarówno źródłem pożywienia jako takiego, jak i wody. Dla porównania, zawartość tłuszczów i białek w mleku krowim jest ok. 2-3 krotnie niższa.

Mleko przestaje wystarczać szczenięciu gdzieś w okolicach 4 tygodnia życia. Pierwsze próby z innym niż mleko pokarmem nie tylko zaspokajając głód. Pełnią bardzo ważną funkcję fizjologiczną, gdyż umożliwiają prawidłowy rozwój układu pokarmowego.

Jaka powinna być karma dla szczeniąt?

Podobnie jak mleko matki, bogata w białko i tłuszcze. Generalnie przyjmuje się, że karma dla szczeniąt powinna zawierać co najmniej 25% białka w suchej masie karmy (zwykle zawiera 28-30%). To zdecydowanie więcej, niż zawartość białka w karmach dla psów dorosłych (22-25% białka w suchej masie).

Ile i jaki tłuszcz powinny jeść młode psy?

Podobnie wygląda kwestia zawartości tłuszczu: ta również jest wyższa, niż w przypadku karmy dla psów dorosłych. Wartość energetyczna kilograma suchej masy karmy dla szczeniąt jest zwykle o około 300-400 kcal wyższa, niż karm dla psów dorosłych.

Rola wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w rozwoju psa

Procentowy udział tłuszczów i białek to jednak dopiero wierzchołek góry lodowej. Tłuszcz podawany szczeniętom powinien być nie tylko źródłem energii, ale także wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.  

Psy rosnące powinny otrzymywać:

  • Kwas linolowy (jeden z kwasów omega-6), którego powinno być co najmniej 250 mg na kilogram masy ciała.
  • DHA (kwas dokozaheksaenowy, omega-3), jego minima nie zostały jeszcze jednoznacznie określone. Wiadome jednak jest, że wspomaga rozwój mózgu, wzroku i słuchu szczeniąt.

Organizm dorosłego psa potrafi przekształcać kwas alfa-linolenowy w DHA, jednak u szczeniąt ten proces nie funkcjonuje jeszcze wydajnie. Pokarm szczeniąt musi więc zawierać oba te składniki.

Pozostałe ważne substancje

Ważne jest także, aby pokarm dla szczeniąt zawierał dużą ilość argininy. Jest to aminokwas niezbędny dla psów rosnących i warunkowo niezbędny dla psów dorosłych. Bierze przede wszystkim udział w odtruwaniu organizmu z toksycznych związków amonowych, wspomaga mechanizmy wrodzonej odporności, a także reguluje stężenia niektórych hormonów zaangażowanych w procesy rozwojowe (np. hormonu wzrostu).

Kluczowe dla wzrostu są również wapń i fosfor, których szczenięta potrzebują dużo więcej, niż psy dorosłe. Ale dużo więcej nie znaczy, że bez ograniczeń, ponieważ nadmiar wapnia jest równie szkodliwy jak jego niedobór.

Szczenięta początkowo wchłaniają wapń proporcjonalnie do jego ilości w diecie. Stąd, jego ewentualny nadmiar w pożywieniu skutkuje nadmiarem w organizmie i zaburzeniami rozwoju kości. Dopiero z czasem wykształcają się mechanizmy aktywnego wchłaniania i od około 10 miesiąca życia pies sprawnie obsługuje ewentualny nadmiar tego pierwiastka w pokarmach.

Optymalny zakres ilości wapnia w diecie psów dużych jest dużo węższy (0,7% do 1,2% udziału w suchej masie pokarmu), niż dla szczeniąt ras małych i średnich (0,7% do 1,7%).

jaka karma dla szczeniąt

Jak podawać pokarm dla szczeniąt i psów rosnących?

Generalnie karmienie szczeniaka powinno opierać się na dwóch zasadach:

  1. Pierwsze posiłki dla szczenięcia powinny mieć konsystencję papki. Może to być rozmoczona sucha karma, mokre karmy typu pasztet czy zmielone mięso i warzywa.
  2. Wszelkie nowości należy wprowadzać stopniowo, przez kilka dni. Pierwszego dnia nowość w diecie może stanowić 1/10-1/5 porcji pokarmu, w kolejnym dniu ok. 1/4 i tak dalej – aż wreszcie po kilku dniach będzie możliwe bezpieczne podanie porcji wyłącznie nowego pokarmu.

Gwałtowne zmiany w diecie niemal zawsze kończą się u szczeniaka biegunką, gdyż nierozwinięty układ pokarmowy po prostu nie radzi sobie z nowymi pokarmami. Nawet najlepszy pokarm, wprowadzony zbyt szybko, spowoduje biegunkę.

karmienie szczeniaka - jak podawać posiłki

Kiedy wprowadzić karmę suchą?

Kolejna wskazówka dotyczy suchej karmy – o ile właśnie w ten sposób planujesz karmienie szczeniaka. Można ją wprowadzać już od około 4. tygodnia życia (początkowo jako ciekawostkę i/lub bazę dla „papek”). Następnie stopniowo zwiększać jej udział w posiłku i zmniejszać stopień „rozwodnienia”.

Wydaje się, że podstawowym posiłkiem, sucha karma powinna stać się nie wcześniej, niż w okolicach 4 miesiąca życia zwierzęcia.

Wreszcie, warto przyzwyczajać psy do zróżnicowanych pokarmów. Wiele osób wychodzi z założenia, że jeśli karma jest dla psa smaczna i zapewnia mu zdrowie, to nie ma sensu „kombinować”. Może to być recepta na kłopoty.

Psy potrafią bardzo przywiązać się do karmy i, przynajmniej początkowo, odrzucać inną. Co więcej, ich preferencje mogą obejmować nie tylko smak i konsystencję, ale nawet… kształt granulek suchej karmy. Może się to okazać problemem, kiedy:

  • z różnych powodów takiej karmy zabraknie (np. na wyjeździe)
  • lub kiedy z jakiegoś powodu – na przykład w związku ze szczególną dietą związaną ze stanem zdrowia – będzie trzeba mu podać inny pokarm.

kiedy szczeniak może zacząć jeść karmę suchą

Źródła problemów ze zdrowiem szczeniąt

Jednym z najczęstszych źródeł problemów jest… nadopiekuńczość właścicieli. Gdy karmienie szczeniaka opiera się na pełnoporcjowej karmie, to absolutnie nie ma potrzeby stosowania suplementów. Karma sama w sobie stanowi wystarczające źródło wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

O ile nie ma ku temu wyraźnych wskazań ze strony lekarza weterynarii, suplementy nie tylko nie pomogą psu, ile wręcz mu zaszkodzą. Szczególnie jeśli pies pije mleko, które również jest bogatym w wapń pokarmem, a nie prostym zamiennikiem wody.

Konsekwencje przejścia na karmę dla psów dorosłych w nieodpowiednim momencie

  • Zbyt wczesne przejście prowadzi do niedoborów wapnia i fosforu (czyli w konsekwencji również zaburzeń szkieletowych).
  • Zbyt późne – sprzyja otyłości (a przez to m.in. zwyrodnieniom stawów), w związku z wyższą kalorycznością karmy dla szczeniąt.

kiedy wprowadzać karmę dla psów dorosłych

Dlatego w tym miejscu warto postawić pytanie:

Kiedy przejść na pokarm dla psów dorosłych?

Wtedy, kiedy tempo wzrostu psa znacznie spada, czyli osiąga on wzrost bliski docelowego. Moment ten zależy przede wszystkim od rasy psa. Przybliżony wiek zwierzęcia znajdziesz w tabeli poniżej, przy czym kluczowe jest pojawiające się w niej słowo „około”.

kiedy pies staje się dorosły tabela

Jeżeli jest to pies rasowy – sprawa jest prosta, ponieważ na podstawie wzorca rasy można z łatwością ustalić, jaka powinna być docelowa masa ciała i wielkość dorosłego psa. 

Znacznie gorzej jest w przypadku mieszańców – tutaj trzeba dużo więcej wyczucia. Gdy nie jesteśmy pewni, pamiętajmy, że bezwzględnie nie należy czekać zbyt długo.

Pamiętajmy, że karmienie szczeniaka to sprawa delikatna. Nie wprowadzaj rewolucji, rob to stopniowo – na przestrzeni tygodnia-dwóch.